Opleiding Schrijven voor Wikipedia voor de vereniging Erfgoed Ternat

From Wikimedia Belgium
Jump to navigation Jump to search
Belgian-love-heart-publicdomainvectors-org.svg
Logo Wikimedia Belgium

Welkom op de opleiding Schrijven voor Wikipedia voor de vereniging Erfgoed Ternat.

We geven hier een inleiding over het werken met Wikipedia, Wikimedia Commons, en Wikidata.

Plus een korte inleiding over copyright en vrije licenties (Creative Commons).

Inleiding[edit]

Zijn jullie vertrouwd met:

  • een laptop,
  • Wikipedia,
  • Wikimedia,
  • fotografie,
  • (vrije) licenties, copyrights,
  • schrijven?

Wat zijn jullie projecten?

  • Erfgoed (conservatie)
  • Inventaris,
  • beschrijven,
  • eigen tijdschrift?

Stel mekaar in het kort voor. Wat weet je over Wikipedia? Waarom willen jullie Wikipedia gebruiken?

We gaan stap per stap werken. Begin eenvoudig. Breid je kennis stelselmatig uit. Ik zal inpikken met goede voorbeelden en technieken.

Hebben jullie een Wikimedia account?[edit]

  • Een Wikimedia account kan worden gebruikt voor alle Wikimedia projecten, waarvan Wikipedia er één is (dezelfde gebruikersnaam)
  • Je hoeft je account maar een keer aan te maken.
  • Kies een pseudoniem (bij voorkeur niet je echte naam) en een paswoord.
  • Let op om uw e-mail adres te bevestigen... dit maakt password reset mogelijk.
  • Even uw profiel (voorkeuren) bekijken en aanpassen.
    • Je taal instellen
    • Uw volledige naam vermelden (indien je dit wenst).
    • Je kan emails versturen naar en ontvangen van andere gebruikers, indien je dit wenst.
    • Visuele editor inschakelen als beta-functie (handiger dan de tag editor)

Kleine oefening met de tag editor.

Een eigen gebruikerspagina (home page) maken. Wie ben jij? Stel je in het kort voor. Kan later uitgebreid worden. Je kan dit ook gebruiken om notities te nemen (handige tools).

  • Eigen discussiepagina
  • Subpagina's (let op: hoofdletter-gevoelig)
  • Kladblok-artikels (incrementeel schrijven alvorens te publiceren; met behoud van naam en geschiedenis)
  • Kunnen later hernoemd worden naar de hoofdnaamruimte

Interessant: Babel - uw talenkennis kan je registreren in je gebruikerspagina, voorbeeld:

Babel user information
nl-N Deze gebruiker heeft het Nederlands als moedertaal.
en-4 This user has near native speaker knowledge of English.
fr-3 Cet utilisateur dispose de connaissances avancées en français.
de-1 Dieser Benutzer beherrscht Deutsch auf grundlegendem Niveau.
vls-2 Deze gebruker kan West-Vlams klapp'n van e middelmoatig niveau.
Users by language
{{#Babel:nl|en-4|fr-3|de-1|vls-2}}

Wordt gebruikt voor interlanguage links, en ook voor Wikidata om objecten te omschrijven per taal.

Andere gebruikers kunnen zien in welke taal ze je het best kunnen contacteren...

De tag editor:

  • Click op Edit (of brontekst bewerken).
  • Maak wijzigingen.
  • Bewerking controleren.
  • Wijzigingen nakijken.
  • Een omschrijving vermelden.
  • Wijziging publiceren.

Naamruimten[edit]

Je hebt daarnet kennis gemaakt met de gebruikersruimte. Er bestaan nog meer naamruimten.

  • Hoofdnaamruimte,
  • Iedere pagina heeft een Talk page (discussiepagina),
  • Categorie,
  • Help,
  • Wikipedia (Project).
  • Andere technische: b.v. MediaWiki, Sjabloon

Alle naamruimten hebben een Talk page. Wordt gebruikt voor overleg. Om gemotiveerde beslissingen te kunnen nemen. Of om voorstellen te doen, alvorens grote wijzigingen aan te vatten. Consensus verkrijgen.

Voorbeelden van Talk pages: Gebruiker, artikel.

Hoe is Wikipedia ontstaan?[edit]

Nu jullie wat meer weten over het hoe, een beetje "vanwaar komt het"?

  • Ontstaan van het internet (1974; TCP/IP) en WWW (1990, 1993).
  • Wikipedia; ontstaan in 2001.
  • De Wikimedia Foundation; opgericht in 2003. De Foundation is eigenaar van de infrastructuur. Maar de inhoud behoort tot de gemeenschap.
  • Wikimedia Nederland; opgericht in 2006.
  • Eerste versie van Wikidata in 2012 (interwiki links, infoboxes, generieke open databank)
  • Wikimedia België; opgericht in 2014.

Wikipedia per taal; vereniging (Chapters) per land.

Voorbeelden van landen met overlappende talengebieden: Engeland, Nederland, Duitsland, Frankrijk, Spanje, Portugal.

Enclaves: Catalonië, Welsh, Luxemburgs

  • (Culturele) conflicten tussen landen en talen + regio's
  • Niet gekend, niet belangrijk.
  • (on)verdraagzaamheid (onevenwicht in talen b.v. Nederland/Vlaanderen ~ 17/6 mio)
  • Andere woorden voor hetzelfde begrip.
  • Onderwerpen mogelijk niet van toepassing in een bepaald land.
  • Iedere taal heeft eigen regels en conventies.
  • Bij sommige Wikipedias moeten aanpassingen eerst goedgekeurd worden vooraleer ze zichtbaar zijn: DE, RU (kan maanden duren)

Wikimedia projecten[edit]

MediaWiki Editors[edit]

De Tag editor (TE) kan handig zijn om kleine aanpassingen te doen, maar vergt meer kennis. Sommige operaties kunnen enkel met de tag editor.

De Visual editor (VE) kan handig en eenvoudiger zijn voor het aanmaken of aanpassen van:

  • Tabellen
  • Foto's
  • Categorien
  • Links (automatische validatie, doorclicken, ontdubbelen)
  • Referenties: automatisch via URL
  • Interpreteren en inkorten van URLs, Wiki tag code plakken, visueel plakken, plakken van Excel tabellen

De visual editor is ook robuster dan de tag editor. Als je je sessie verliest herneemt de VE de nog niet bewaarde wijzigingen.

De layout van de pagina in de visual editor kan afwijken van de definitieve versie.

Ja kan onbeperkt schakelen tussen de tag editor en de visual editor alvorens uw wijzigingen te bewaren.

Vergeet uw wijzigingen niet op te slaan; de editor kan je in verwarring brengen.

Hulpmiddelen bij het schrijven[edit]

  • Google Search (foto's met vrije licenties)
  • Google Translate
  • Google Maps (coördinaten opzoeken of converteren)

Open source:

  • OpenStreetMap
  • DeepL vertalen (beter dan Google Translate)

Beste browser:

  • Google Chrome (Windows),
  • Firefox (Linux),
  • en in mindere mate Internet Explorer.

Demo's[edit]

Goede voorbeelden, Help pagina's.

Hebben jullie iets voorbereid? Een begin van een artikel?

Hebben jullie foto's meegebracht?

Beantwoorden van vragen van de deelnemers.

Wikipedia[edit]

  • Iedere Wikipedia staat op zichzelf
  • Per taal, eigen policies, conventies
  • Geen externe linken in body-text
  • Zelfs niet tussen Wikimedia projecten
  • Gebruik hoofdingen
  • Hoofletters is afhankelijk van de taal
  • Bij vertalen de referentie naar het bronartikel vermelden

Heel interessant boekje "Schrijven voor Wikipedia", Lodewijk Gelauff, 2018. https://tools.wmflabs.org/reasonator/?q=Q57985371

Ook beschikbaar als PDF: c:File:Handleiding_Wikipedia.pdf

Technieken:

  • (uitgebreid) Zoeken,
  • Artikels aanpassen (kleine, grote),
  • Artikels aanmaken -> gebruik eerst uw eigen user namespace (click op "kladblok"; vervang dan de naam van het kladblok door de naam van het artikel, met hoofdletter)
  • Laat dan toe om een artikel te hernoemen naar de hoofdnaamruimte (vraag een meer ervaren gebruiker om dit te doen)
  • Vermijdt/vermindert het "te verwijderen" risico.

Criteria:

  • Relevantie,
  • Objectiviteit,
  • Schrijf nooit over uzelf, uw werkgever, uw organisatie (geen zelfpromotie),
  • Anderen zullen wel over u schrijven,
  • Geen primair onderzoek (gebruik tertiaire bronnen),
  • Copyrights, plagiaat, CC-BY-SA -> iedereen blijft eigenaar van zijn bijdrage maar laat anderen toe wijzigingen aan te brengen, plus afgeleide werken
  • De licentie is definitief en kan niet ongedaan worden, wegens collaboratief effect
  • Samenwerken, herbruik, creativiteit.

Beheer van de Wikipedia:

  • We zijn allemaal vrijwilligers,
  • vandalisme,
  • terugdraaien,
  • conflicten,
  • moderatoren,
  • verwijderlijsten,
  • terugplaatsen (naar uw gebruikersruimte),
  • blockages,
  • arbitragecommissie.

Hoe nieuwe content aanmaken?[edit]

Schrijf over een onderwerp dat u interesseert. Dit geeft je extra motivatie.

Alvorens te schrijven, zoek eerst (grondig) wat er reeds bestaat... vermijd dubbels

Beginners: Corrigeren, aanpassen en uitbreiden van een bestaand artikel. Laat ook toe om technieken te zien en te begrijpen.

Lijst van ... (kan over om het even wat gaan; rode linken toegelaten),

  • Simpele lijst
  • compacte lijst
  • tabel van lijsten
  • in tabelvorm.

In artikels worden rode linken niet zo graag gezien.

Voorbeelden:

Tabel van ...

Schrijf eerst in een subpage van je gebruikersruimte. Op de Engelse Wikipedia bestaat er een Draft namespace.

Om te testen: https://test.wikipedia.org (niet om definitief te bewaren...)

Overzicht van de structuur van een goed artikel:

  • Goede titel (kort, eenduidig, duidelijk)
  • Inleiding
  • Secties
  • Paragrafen
  • Tabellen (kunnen heel functioneel en overzichtelijk zijn, kunnen linken bevatten)
  • Foto, logo's, fotogalerij
  • Zie ook
  • Coördinaten, b.v. {{Coord|50|50|18.85|N|4|22|4.51|E|type:landmark}} geeft 50° 50′ 19″ N, 4° 22′ 5″ E
  • Kaarten
  • grafieken
  • Externe linken
  • Literatuur
  • Referenties
  • {{Appendix}}
  • {{References}}
  • {{Commonscat}}
  • infobox.
  • b.v. Gemeentenlijst template
  • Categorieën
  • Linken: let op hoofdlettergevoelig; geen externe linken in body-text

w:nl:Ternat (België)

Zoek voorbeelden:

  • Bekijk de layout,
  • copier stukken tekst,
  • copier de code (en pas ze aan).

Plakken in de visuele editor is intelligent... het interpreteert code en structuren, b.v. plakken van URL wordt omgezet naar eenvoudige interne link.

Goede artikels: w:nl:Wikipedia:Checklist

"Etalage"-artikels = heel goede artikels; kunnen worden gebruikt als voorbeeld (op hoofdpagina)

Hoe zoeken?[edit]

Zoeken op:

Gelijkaardige artikels vinden.

Zoeken in andere talen.

Op naam van auteur (op basis van interesses):

Via gebruikerspagina:

Via Wikidata

NL Wikipedia: "wp:wikiproject/erfgoed/heemkunde"

Hoe veranderingen opsporen[edit]

  • Recente wijzigingen
  • Mijn bijdragen, my uploads
  • Historiek
  • Versies vergelijken
  • Bedanken
  • Talk pages (op artikels, gebruikerspagina's)
  • Volglijsten, notificaties, e-mail
  • Zoeken op prefix, per naamruimte

De verwijderlijst[edit]

Artikels die niet de goede structuur of inhoud hebben kunnen worden verwijderd. Jammer voor de moeite. Enkele voorbeelden:

Je kan in beroep gaan, of vragen dat het artikel naar jouw gebruikersruimte wordt verhuisd.

Tips:

  • maak eerst een artikel als sub-pagina van je gebruikersruimte (click op "kladblok", dan unieke paginanaam invoeren)
  • om te vermijden dat je content verliest, stuur de wiki tekst eerst door naar je eigen e-mail account (edit, alles selecteren, kopiëren, plakken)
  • als het artikel toch wordt verwijderd, vragen om het terug te plaatsen naar je gebruikersruimte

Beschrijving van erfgoed[edit]

  • Hoofding in andere Wikipedia pagina b.v. van de gemeente.
  • Mogelijks apart onderwerp indien belangrijk genoeg.
  • Foto's opladen. Wiki Loves Heritage 2018
  • Foto's gebruiken: simpele manier, uitgebreide manier.

Naamsvermelding[edit]

Geen toestemming nodig, wel naamsvermelding.

Gebruik van Wikipedia content op niet-Wikimedia sites:

  • Op andere web sites (mits bronvermelding). Hebben jullie een web-site?
  • Tijdschrift: foto-materiaal.
  • Referenties automatisch aanmaken (Commons)
  • CC-BY-SA licentie.
  • Afhankelijk van het medium. Kan ook ev. via een volledige lijst op het einde van de generiek van een film of een Powerpoint-presentatie

Voorbeelden:

(onderschrift voor een foto)

By Geertivp [CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0)], from Wikimedia Commons

of (verkort)

Foto: Geertivp, CC-BY-SA, Wikimedia Commons

Je kan het volgende plakken in je eigen webserver:

<a title="By Ronn [CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0)], from Wikimedia Commons" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikimedia_Conferentie_2016_-_RONN_-_22.jpg"><img width="256" alt="Wikimedia Conferentie 2016 - RONN - 22" src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Wikimedia_Conferentie_2016_-_RONN_-_22.jpg/256px-Wikimedia_Conferentie_2016_-_RONN_-_22.jpg"></a>

Opsporen van misbruik:

  • Gebruik de Wikimedia Commons uitbreidingen Tineye (specifieker) en GoogleImages (meer hits).

Voorbeelden:

Externe bronnen[edit]

Foto's en mediabestanden[edit]

Vroeger had iedere Wikipedia zijn eigen foto's.

  • Wikimedia Commons, commons.wikimedia.org
  • Opladen,
  • Liefst geen vreemde lettertekens (accenten),
  • Foto verkeerde naam; verzoek om te hernoemen,
  • Aanvraag om foto te roteren,
  • Metadata
    • Omschrijving,
    • Copyright,
    • Freedom of Panorama (nieuwe wet sinds juli 2016)
    • Gebruik altijd een Category,
    • indien geen risico van privacy: een geo-tag (GPS coordinaten),
  • Foto's met vrije licentie zoeken met Google Search: Afbeeldingen → Tools → Gebruiksrechten → Gelabeld voor herbruik, inclusief aanpassing

Gelieve toch manueel na te kijken, om zeker te zijn.

Bekende fotografen:

In Commons Category: {{Wikidata Infobox}}

Technieken van Wikidata[edit]

Wikidata laat toe om objecten die wel belangrijk zijn, maar niet encyclopedisch alsnog te documenteren, op een gestructureerde manier.

  • Inventaris, catalogi (identifiers),
  • Naam en beschrijving
  • Eigenschappen (properties),
  • Relaties (statements).

Iedere kleine aanpassing is een nieuwe versie van het object.

Geen hernoeming, want multitaal labels en omschrijving van een uniek (intern) ID.

Geen omschrijving van simpele wijziging, wel voor speciale operaties, zoals samenvoegen.

Moet minstens een "is een" of "subclass" statement hebben. Statements worden automatisch voorgesteld. Je hoeft enkel te clicken...

Voeg altijd een Engelse Label en Omschrijving toe. Dan wordt uw item internationaal bekend, en door anderen vertaald.

Copyright: CC0.

Voorbeelden:

Wereldwijd zoeken op ISBN:

Reasonator (optie van Wikidata): https://tools.wmflabs.org/reasonator/?q=Q18665876

Wikidata Query:

Archaïsche taal. Begon als een {{wb}} artikel. Op de verwijderlijst, maar behouden. Het volstaat dat enkele vrijwilligers zich aan het schrijven zetten.

Zoeken met Wikidata, over alle talen heen...

Verwante verenigingen[edit]

Kennen jullie de volgende verenigingen?

Sessies[edit]

Zie w:nl:Wikipedia:Wikiproject/Erfgoed/Heemkunde/Schrijven voor Wikipedia/Ternat

Externe links[edit]