Jump to content

Wikimedian in Residence Industriemuseum en Huis van Alijn

From Wikimedia Belgium
(Redirected from Huis van Alijn)
This page contains changes which are not marked for translation.
Wikimedian in Residence
Parameter Waarde
Locatie Industriemuseum
Huis van Alijn
Startdatum 1 September 2025
Einddatum 28 February 2026
Eindrapport 30 May 2026
Budget 7.500 €
Projectcoördinator Sofie Teugels
Comité coördinator Hilke Arijs
KBS projectnummer 2025-G6191790-0025568

Het Industriemuseum en het Huis van Alijn zetten zich actief in voor het digitaliseren en ontsluiten van hun collecties. Veel digitale reproducties bevinden zich in het publieke domein en zullen vanaf het najaar van 2025 via een projectmatige aanpak beschikbaar worden gesteld op Wikimedia Commons. Hiermee willen we niet alleen open toegang tot cultureel erfgoed bevorderen, maar ook bijdragen aan de verrijking en onderlinge verbinding van collecties en Wikipedia-artikelen.

Projectomschrijving

[edit]

Het Industriemuseum heeft ervaring met de Wiki-platformen, het Huis van Alijn wil met dit project haar eerste stappen zetten op de Wiki-platformen. Dit vertaalt zich in verschillende snelheden, zoals verduidelijkt wordt bij de doelstellingen van het project.

Een belangrijk lopend project bij het Industriemuseum is de digitalisering van de collectie houten drukletters. Deze wordt momenteel geregistreerd in het collectiebeheersysteem en de digitale reproducties zullen vervolgens integraal ontsloten worden via Wikimedia Commons. Naar aanleiding van de expo TypeFaces (11.07.2025-22.02.2026) worden beeldmateriaal en data m.b.t. Belgische drukkerijen ontsloten via Wikimedia Commons. Daarnaast beschikt het Industriemuseum over een verzameling foto’s en gravures van Gentse industriëlen, waarvan sommigen al een Wikipedia-artikel hebben. Dit biedt een kans om beeldmateriaal en historische informatie met elkaar te verbinden en te verrijken.

Het Huis van Alijn heeft een grote deelcollectie rond circuserfgoed, bestaande uit objecten, foto’s, affiches... Daarnaast is veel informatie verzameld rond circusartiesten; van veel circusartiesten zijn ook afbeeldingen beschikbaar. Sommige van deze artiesten hebben al een Wikipedia-pagina die dankzij dit project verrijkt kan worden met beeldmateriaal en data. Ook de collectie volksprenten, die vaak bevraagd wordt, is een unieke collectie (die zich bovendien volledig in publiek domein bevindt) en waar ontsluiting via Wikimedia Commons de collectie nog toegankelijker kan maken, aangevuld met beschrijvende metadata.

Op termijn streven we ernaar om alle digitale reproducties in het publieke domein via Wikimedia Commons te ontsluiten, zowel voor het Industriemuseum als voor het Huis van Alijn. Dit project gaat echter een stap verder: naast het beschikbaar maken van beeldmateriaal willen we de metadata optimaliseren, collecties verbinden en ontbrekende Wikidata identificeren en aanvullen. Zo kunnen we een duurzamere en meer geïntegreerde digitale aanwezigheid van het Industriemuseum en het Huis van Alijn op de Wikimedia-platformen realiseren.

Activiteiten en voortgang

[edit]

Hieronder volgt een overzicht van lopende activiteiten en resultaten binnen het project.

Industriemuseum

[edit]

Wiki Café Belgische drukkerijen

[edit]
Schrijfsessie 2 oktober

Op donderdag 2 oktober 2025 organiseerde het Industriemuseum een Wiki café rond Belgische drukkerijen, in het kader van de expo Type Faces.

Ter voorbereiding van deze schrijfsessie werd een groot deel van de drukkerijcollectie van het museum, die zich in het publieke domein bevindt, geüpload naar Wikimedia Commons. Daarbij werden drie nieuwe deelcollecties aangemaakt onder de bestaande categorie Collectie Industriemuseum Gent:

In totaal werden 289 reproducties uit de collectie geüpload. Daarnaast werden 72 nieuwe Wikidata-items aangemaakt voor Belgische drukkers, lithografen, drukkerijen en fabrikanten die voorkomen in de collectie.

Tijdens het Wiki Café werkten 15 deelnemers in twee schrijfsessies (van 16.00 tot 18.00 uur en van 19.00 tot 21.00 uur) samen aan het verbeteren en aanvullen van Wikipedia-artikelen over Belgisch drukkerij-erfgoed. De deelnemers bestonden uit zowel ervaren Wikipedianen als nieuwkomers. Er werd ondersteuning voorzien voor wie nog geen ervaring had met het bewerken van Wikipedia.

Resultaten:

  • 6 nieuwe Wikipedia-artikelen aangemaakt
  • 20 bestaande artikelen bewerkt
  • 21 referenties toegevoegd

Meer details over inhoud en resultaten zijn te vinden op de Projectpagina van het Wiki Café over Belgische drukkerijen 

Structurele opschoonacties en categorisatie

[edit]

Tegelijk met de schrijfsessie en nieuwe uploads werden structurele verbeteringen doorgevoerd om de vindbaarheid en het beheer van de collectie van het Industriemuseum Gent op Wikimedia Commons te verbeteren. Hiervoor werd de tool Cat-a-lot ingezet.

Standaardisatie en opkuis van categorieën

[edit]

Om de collectie op Commons specifieker te maken en te onderscheiden van algemene categorieën, werden de categorieën als volgt aangepast:

  • Herbenoeming: Bij bestaande categorieën die vaak een heel algemene benoeming hebben, zoals "Afrikastoffen", is de aanduiding "collectie Industriemuseum Gent" toegevoegd om de link met de collectie te garanderen. Dit werd niet nodig geacht bij namen die specifiek genoeg zijn, of bij categorieën die aan projecten gerelateerd zijn, bijvoorbeeld bij Inzoomen op industrieel erfgoed.
  • Opschoning van algemene categorieën: Bestanden werden vaak zowel in de algemene categorie Industriemuseum Gent als in Collectie Industriemuseum Gent en in een subcategorie geplaatst. Deze dubbele plaatsingen zijn verwijderd uit de algemene categorieën.

In totaal zijn 848 bestanden uit Collectie Industriemuseum Gent verwijderd en 250 bestanden uit Industriemuseum Gent verwijderd. De bestanden blijven opgenomen in de juiste subcategorieën.

Nieuwe categorieën en collectiestructuur

[edit]

Op basis van de opkuisactie en de identificatie van bestanden in foutieve categorieën, zijn drie nieuwe subcategorieën aangemaakt om de collectie gerichter te organiseren.

Kwaliteitscontrole en Metadata

[edit]
  • Dubbele bestanden: Tijdens de herstructurering werden een aantal dubbele bestanden geïdentificeerd. Vervolgens werd voor deze bestanden verwijdering aangevraagd. In totaal werden 30 dubbele bestanden met lagere kwaliteit gewist.
  • Metadata: Inconsistenties en foutieve metadata van de verwijderde duplicaten zijn gecorrigeerd en overgenomen op de behouden bestanden.
  • Preventie: Om in de toekomst dubbele uploads te voorkomen, is besloten om een consequente en vaste bestandsnaamgeving te hanteren: Titel – INDUS– objectnummer.

Verdere ontsluitingsacties

[edit]

Onafhankelijk van de organisatie van Wiki Café-schrijfsessies werden er verdere deelcollecties op Wikimedia ontsloten. Hierbij ligt de focus op objecten die zich in het publieke domein bevinden en relevant zijn voor een breed publiek.

Upload van de Passementeriecollectie

[edit]
Kwast passement

Het Industriemuseum bezit een omvangrijke passementeriecollectie, bestaande uit toonzaalmodellen en benodigdheden voor het vervaardigen van passementen. Deze collectie wordt regelmatig geraadpleegd door onderzoekers en bevindt zich grotendeels in het publieke domein. In totaal werden 2.953 records ontsloten op Wikimedia in de categorie Passementerie collectie Industriemuseum Gent. Om de grote hoeveelheid bestanden overzichtelijk te houden, is gewerkt met een gestructureerde indeling op basis van objectcategorie en objectnaam. In grote subcategorieën werd daarnaast gebruikgemaakt van de zoekbalk om objecten gemakkelijker te vinden.

Uitdagingen bij het uploaden Tijdens het uploadproces kwamen enkele structurele problemen naar voren die vaak voorkomen bij het ontsluiten van museumcollecties die geen klassieke kunstwerken omvatten. De standaard wikitext-templates, zoals Artwork, zijn ontworpen voor kunstwerken en vereisen velden zoals kunstenaar, die niet relevant zijn voor industriële objecten. Hierdoor ontbreken geschikte velden voor informatie zoals vervaardiger. Om deze informatie toch op te nemen in de metadata werd zoals bij eerdere uploads (bijvoorbeeld de drukkerijcollectie) gebruikgemaakt van het Artwork-template in combinatie met een extra informatieveld: InFi|Vervaardiger Het gebruik van Creator zorgt voor een klikbare link naar de vervaardiger. Deze oplossing heeft echter beperkingen: het veld wordt niet automatisch vertaald naar andere talen. Bovendien is de aanpak redelijk complex en werkt alleen wanneer er een ingevuld beschrijvingsveld voor het informatieveld aanwezig is. De combinatie van templates maakt de wikitext lang en omslachtig om te schrijven en te onderhouden.

Upload Email collectie

[edit]
Geëmailleerd elektrisch reisstrijkijzer van het merk Neowatt

De email collectie Industriemuseum omvat onder andere kachels, fornuizen, thermometers en nachtemmers tot waskommen, potten en pannen. In totaal zijn 416 records geüpload naar Email collectie Industriemuseum Gent. Daarnaast werd ook Wikidata verrijkt door op basis van de objectnamen of nieuwe wikidata items aan te maken of deze toe toevoegen aan bestaande Q nummers of als aliassen of als Nederlands label. Hierdoor konden de collectiestukken in de metadata gelinkt worden aan de juiste Wikidata-items. Ook werden afbeeldingen uit de Email collectie toegevoegd aan de Wikipedia-artikelen Email (glazuur) - Wikipedia en Gaskachel.


Huis van Alijn

[edit]

Upload van fotografisch materiaal van Arnold Vander Haeghen

[edit]
Arnold Vander Haeghen naast zijn fiets, Gent, 1898

Er is gestart met de upload van de eerste bestanden uit de collectie van het Huis van Alijn naar de nieuw aangemaakte categorie Collectie Huis van Alijn. De focus ligt op het fotografisch materiaal van Arnold Vander Haeghen (eind 19e eeuw), dat tot het publieke domein behoort.

In totaal werden 791 bestanden geüpload:

  • Glasnegatieven: 605
  • Glaspositieven: 174
  • Foto's: 2

Categorisatie en Vindbaarheid: Aangezien deze categorie met 791 bestanden vrij groot is en nog geen subcategorieën bevat, werd een zoekbalk aan de categoriepagina toegevoegd om de navigatie te verbeteren. De vindbaarheid werd verder geoptimaliseerd door de bestanden te linken aan andere, bestaande Commons-categorieën. Deze categorisatie is gebaseerd op associaties die de bestanden al meekregen in het interne collectiesysteem. De volgende categorieën werden onder andere gebruikt:

Wiki Café Belgische circussen

[edit]
Schrijfsessie 11 december

Op 11 december 2025 vond het eerste Wiki Café van het Huis van Alijn plaats. Ter voorbereiding werd al een deel van de omvangrijke circuscollectie van het museum geüpload naar Wikimedia Commons. In totaal werden 161 circusattributen toegevoegd aan de categorie Circuscollectie Huis van Alijn , telkens ondergebracht in subcategorieën volgens de bijbehorende circusdisciplines.

Omdat voor de meeste objecten geen vervaardiger bekend is, werden ze in de metadata gelinkt aan de circusartiest of circussen die het object gebruikte. Hiervoor werd er ook een aantal nieuwe wikidata items aangemaakt die aan de collectie gelinkt zijn:

  • 90 items van circusartiesten
  • 19 circussen
  • 31 circus beroepen/ disciplines
  • en 3 items groepen/ duo's

Tijdens het Wiki Café zelf schreven medewerkers van het Huis van Alijn, het Circuscentrum Gent en vrijwilligers zeven nieuwe artikelen over Belgische circusartiesten en circussen, waarvan er vier nog in de kladblokken staan en wachten op publicatie. Er werd bovendien een nieuwe categorie aangemaakt: Belgisch circusartiest, waar de nieuwe artikelen aan gekoppeld zijn. Meer details over inhoud en resultaten zijn te vinden op de Eventpagina van het Wiki Café.

Upload van nieuwjaarskaarten

[edit]
Nieuwjaarskaart lantaarnaanstekers, Gent, 1905

Als laatste upload voor 2025 werd een set nieuwjaarskaarten uit de collectie van het Huis van Alijn ontsloten. Het gaat voornamelijk om kaarten uit de 19e eeuw, waarvan een groot deel zich in het publieke domein bevindt. De collectie omvat in totaal 480 records, waarvan na een rechtenanalyse 385 records in het publieke domein vallen (omdat ze meer dan 150 jaar geleden zijn vervaardigd of omdat de sterfdatum van de maker meer dan 70 jaar geleden ligt). Door deze actie werd ook de interne collectiedata opgeschoond: rechteninformatie werd aangepast en de kaarten uniform gedateerd. Tijdens de voorbereiding van de upload bleek dat 72 van de 385 records duplicaten waren (dezelfde kaart in verschillende staten). Voor deze gevallen is telkens de best bewaarde versie geselecteerd om te uploaden.

Van de 313 geüploade nieuwjaarskaarten zijn 229 ook porseleinkaarten. Hiervoor werd echter een eigen categorie Porseleinkaarten collectie Huis van Alijn aangemaakt die in de toekomst verder kan worden aangevuld met andere porseleinkaarten uit de collectie.

Retrieved from "https://be.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedian_in_Residence_Industriemuseum_en_Huis_van_Alijn&oldid=33180"